रत्नागिरी जिल्हा हा त्याच्या अद्वितीय आणि आकर्षक पर्यटन स्थळांसाठी प्रसिद्ध आहे. धार्मिक स्थळांना भेट देण्याची आवड असलेल्या व्यक्तीसाठी रत्नागिरी हे एक आदर्श ठिकाण आहे. रत्नागिरीतील धार्मिक स्थळे या गोंधळलेल्या जगात अडकलेल्या व्यक्तीच्या मनाला केवळ शांतीच देणार नाहीत तर त्यांच्या सौंदर्याने त्याला मोहितही करतील. रत्नागिरीच्या अध्यात्मिक पर्यटनाची व्याप्ती आता वाढू लागली आहे. ते आता गणपतीपुळे आणि पावस पुरते मर्यादित राहिलेले नाही. आता संपुर्ण जिल्हा श्रद्धाळूना आकर्षित करत आहे. स्वयंभू गणपतीपुळे मंदिर सुंदर गणपतीपुळे समुद्रकिनाऱ्यावर आहे. ४०० वर्षांपूर्वी बांधलेले हे मंदिर तुम्हाला त्याच्या सौंदर्याने आणि शांततेने मोहित करेल. रत्नागिरी जिल्ह्यातील पावस या निसर्गरम्य ठिकाणी असलेले धार्मिक व अध्यात्मिक तीर्थस्थळ आहे. या सुंदर मंदिर परिसरात ध्यानगुंफा, एमिलियाचे झाड आणि स्वामींचे घर असलेले अनंत निवास हे मंदिर ट्रस्टने उत्तम राखले आहे. विश्वस्तस्वामी स्वरूपानंद ऊर्फ रामचंद्र विष्णू गोडबोले, आप्पा किंवा रामभाऊ या नावाने ते प्रसिद्ध होते. त्यांचा जन्म १५ डिसेंबर १९०३ रोजी पावस या ठिकाणी झाला.
ते वारकरी संप्रदायाचे अनुयायी होते. स्वामी स्वरूपानंद हे त्यांच्या अलौकिक बुद्धिमत्तेमुळे विविध विषयांत पारंगत होते. पारतंत्र्याच्या काळात गांधीजींच्या नेतृत्वाखालील ब्रिटिश सत्तेच्या विरुद्ध असहकार आंदोलनात त्यांनी भाग घेतला होता त्यासाठी त्यांना येरवडा जेलमध्ये जावे लागले होते. भारतातील सर्व भागातील अनुयायी स्वामींच्या शिकवणींवर विश्वास ठेवतात. रत्नागिरी तालुक्यातील कोळीसरे गावात असलेले लक्ष्मीकेशव मंदीर हिरव्यागार दऱ्यांनी वेढलेले आहे. मंदिराच्या आत केशव आणि लक्ष्मीच्या मूर्ती स्थापित केल्या आहेत. केशवची मूर्ती मोठी आहे तर लक्ष्मीची मूर्ती खूपच लहान आहे. दोन्ही मूर्ती सुंदरपणे सजवलेल्या आहेत आणि फुलांनी सजवलेल्या आहेत. या दोन्ही मूर्ती काळ्या दगडापासून कलात्मकपणे कोरल्या आहेत. या मंदिराच्या जवळ तुम्हाला दुर्मिळ नागचाफाचे झाड देखील आढळेल. बाबर शाह पीर हे रत्नागिरीच्या हातिस गावात स्थित एक मुस्लिम संत मंदिर आहे. रत्नागिरीचा राजा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बाबर शाह पीर यांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी हजारो हिंदू आणि मुस्लिम भाविक या मंदिराला भेट देतात.
सय्यद जाहिद अली शाह कादरी हे रत्नागिरीतील चांदेराई गावात स्थित मुस्लिम संतांचे लोकप्रिय दर्गा आहे. सय्यद जाहिद अली शाह कादरी हे प्रसिद्ध बगदाद संत अब्दुल कादिर गिलानी यांचे वंशज होते. ते त्यांच्या धार्मिक शिकवणी आणि चमत्कारांसाठी प्रसिद्ध होते. शेख अली बाबा एक मुस्लिम संत दर्गा हे पाण्याच्या परिसरात असल्याने एक आकर्षक पर्यटन स्थळ आहे. ते रत्नागिरीतील पूर्णनगर गाव आणि गावखाडी गावाच्या पाण्यात वसलेले आहे. विविध धर्मांचे शेकडो भाविक या महान संताला श्रद्धांजली वाहण्यासाठी दररोज पाण्यातून चालतात. राजापूरची गंगा ही एक अद्वितीय नैसर्गिक घटना आहे जी जवळच्या डोंगरावरून येणाऱ्या सायफनने निर्माण केली आहे. तीन वर्षांच्या कालावधीनंतर, वेगवेगळ्या तापमानाचे चौदा लहान पाण्याचे तलाव तयार होतात जे एकमेकांपासून ३ फूट अंतराने वेगळे होतात.
एका आख्यायिकेनुसार, पवित्र गंगामाता तिच्या भक्तांना प्रसन्न करण्यासाठी या ठिकाणी भेट देतात. रत्नागिरीपासून १७० किमी अंतरावर वेळणेश्वर समुद्रकिनारा आहे जो त्याच्या शांतता, वैभव आणि जुन्या शिवमंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी भगवान शिवाचे असंख्य भक्त या मंदिराला भेट देतात. आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे या समुद्रकिनार्यावर कोणतेही खडक नाहीत ज्यामुळे पर्यटकांना पोहणे शक्य होते. रत्नागिरीचे धार्मिक पर्यटन इतक्या ठिकाणांवर सिमित नाही. आंजर्ल्याचा कड्यावरचा गणपती, खेडची श्रीदेवी काळकाई, चिपळूणचा श्री परशूराम, गुहागरचे श्री व्याडेश्वर देवस्थान, संगमेश्वरचे श्री कुणकेश्वर, कशेळीचे श्री कनाकादित्य मंदिर, दाभोळची श्रीदेवी चंडीका मातेच्या दर्शनासाठीही श्रद्धाळू विविध भागातून येत असतात.
