खेड: नदी म्हणजे केवळ वाहणारे पाणी नव्हे, तर अवघ्या निसर्गाची आणि मानवी वस्तीची खरी जीवनवाहिनी. संपूर्ण परिसराला जीवन देणाऱ्या याच नदीचे अस्तित्व सध्या मानवाच्या बेजबाबदार वागणुकीमुळे धोक्यात आले आहे. खेड-आंबवली मार्गावरील सुकीवली येथील ‘चोरद नदी’ सध्या गंभीर प्रदूषणाच्या विळख्यात सापडली असून, तिचे रूपांतर हळूहळू उघड्या कचराकुंडीत होताना दिसत आहे. ऐन उन्हाळ्याच्या तोंडावर पाणीटंचाईची चाहूल लागत असताना, नदीत बिनदिक्कतपणे फेकल्या जाणाऱ्या कचऱ्यामुळे ग्रामस्थांचे आरोग्य धोक्यात आले असून स्थानिक नागरिकांमधून तीव्र संताप व्यक्त होत आहे.
पाण्याची पातळी खालावली, तरीही कचरा फेकला जातोय
सध्या उन्हाची तीव्रता वाढत असल्याने चोरद नदीतील पाण्याची पातळी झपाट्याने खालावत आहे. अनेक ठिकाणी नदीपात्र कोरडे पडू लागले असून, उरलेले पाणी साचून राहू लागले आहे. अशा नाजूक काळात उपलब्ध पाण्याचे संवर्धन करणे, ते स्वच्छ व पिण्यायोग्य ठेवणे हे सर्वांचे कर्तव्य असायला हवे होते. मात्र, प्रत्यक्षात चित्र अगदी उलटे आहे. रस्त्यावरून ये-जा करणारे नागरिक, प्रवासी तसेच स्थानिक लोक थेट नदीपात्रात प्लास्टिकच्या पिशव्या, शिळे अन्न, टाकाऊ वस्तू आणि पूजेचे निर्माल्य फेकून देत आहेत. ना पर्यावरणाचे भान, ना पाण्याचे मोल—अशा निष्काळजी वृत्तीमुळे पवित्र मानल्या जाणाऱ्या जलस्रोताची कमालीची दुर्दशा झाली आहे.
पाणीटंचाईत ज्या नदीचा आधार, तिलाच दूषित करण्याचा विरोधाभास
खेड तालुक्यातील अनेक वाड्या-वस्त्यांवर जेव्हा उन्हाळ्यात पाण्याचे दुर्भिक्ष निर्माण होते, तेव्हा याच चोरद नदीचे पाणी टँकरद्वारे संबंधित टंचाईग्रस्त भागांत पोहोचवले जाते. गावकऱ्यांची तहान भागवणारा हा मुख्य स्रोत असताना, त्याच पात्रात विष कालवल्यासारखा कचरा टाकणे म्हणजे भविष्यातील भीषण पाणी संकटाला स्वतःहून आमंत्रण देण्यासारखे आहे.
यात भर म्हणून अनेकजण थेट नदीपात्रात वाहने धुताना आढळतात. गाड्यांचे ऑईल, ग्रीस आणि डिटर्जंटचे रासायनिक पाणी थेट प्रवाहामध्ये मिसळत असल्याने पाणी दूषित होण्याचे प्रमाण अधिकच वाढले आहे. यामुळे जलचरांचे जीवन संकटात आले असून, हेच पाणी वापरल्यास नागरिकांना पोटाचे विकार व त्वचारोग होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
प्रशासनाने तातडीने कठोर पावले उचलावीत
नदीची सुरू असलेली ही विटंबना थांबवण्यासाठी स्थानिक ग्रामपंचायत, महसूल व प्रदूषण नियंत्रण विभागाने तातडीने लक्ष घालणे गरजेचे आहे. नदीकाठी कचरा टाकणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई करावी, सीसीटीव्ही किंवा पहारेकऱ्यांची सोय करावी, निर्माल्य संकलनासाठी स्वतंत्र कलश बसवावेत आणि नागरिकांमध्ये जनजागृती मोहीम राबवावी, अशी ठाम मागणी आता सुकीवली आणि परिसरातील सुजाण नागरिकांमधून केली जात आहे. वेळेत पावले उचलली नाहीत, तर ही जीवनवाहिनी कायमस्वरूपी मृत होण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.
