रत्नागिरी: डोंगरदऱ्या, नद्या आणि आव्हानात्मक निसर्गावर मात करत कोकणवासीयांची जीवनवाहिनी ठरलेल्या ‘कोकण रेल्वे’ने (KRCL) यंदा आर्थिक प्रगतीची नवी शिखरे सर केली आहेत. २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात कोकण रेल्वेने तब्बल १९९.६३ कोटी रुपयांचा निव्वळ नफा मिळवून एक नवा ऐतिहासिक टप्पा गाठला आहे. केवळ नफ्यावरच न थांबता, प्रवाशांचा प्रवास अधिक सुरक्षित, सुकर आणि वेगवान बनवण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाने पायाभूत सुविधांचा मोठा विस्तार हाती घेतला आहे.
नवी मुंबईत ३७ वा वर्धापन दिन उत्साहात साजरा
आपल्या यशस्वी सेवेची ३७ वर्षे पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी मुंबईतील वाशी येथील ‘सिडको एक्झिबिशन अँड कन्व्हेन्शन सेंटर’मध्ये ३७ वा वर्धापन दिन सोहळा अत्यंत दिमाखात पार पडला.
या कार्यक्रमाला कोकण रेल्वेचे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक (CMD) संतोष कुमार झा, संचालक सुनील गुप्ता, संचालक राजीव कुमार मिश्रा, मुख्य दक्षता अधिकारी अविनाश तरहावडेकर आणि कोकण रेल्वे महिला सांस्कृतिक व सामाजिक सेवा संघटनेच्या अध्यक्षा मनीषा झा उपस्थित होत्या. या वेळी रेल्वेच्या विविध विभागांत उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचा विशेष गौरव करण्यात आला.
प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या अवघ्या अडीच वर्षांत कोकण रेल्वेने २० हजार ५९ कोटी रुपयांचे नवे प्रकल्प स्वतःकडे खेचून आणले असून, सध्या २३ हजार ५५२ कोटी रुपयांची भव्य विकासकामे वेगाने सुरू आहेत.
प्रवासी सुविधांचा कायापालट: ५ वर्षांत १०५ कोटींचा खर्च
प्रवाशांना स्थानकांवर मिळणाऱ्या सुविधा आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या असाव्यात, यासाठी कोकण रेल्वेने दीर्घकालीन योजना आखली आहे:
-
निधीचे नियोजन: प्रवासी सोयी-सुविधांसाठी २०२६-२७ या आर्थिक वर्षात २०.७७ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली असून, पुढील ५ वर्षांत तब्बल १०५ कोटी रुपये खर्च केले जाणार आहेत.
-
स्थानकांवर आधुनिक रूप: वृद्ध, आजारी आणि दिव्यांग प्रवाशांना त्रास होऊ नये म्हणून स्थानकांवर लिफ्ट आणि सरकते जिने (Escalators) बसवले जात आहेत. यासोबतच प्लॅटफॉर्मची उंची वाढवणे (High-Level Platforms), दिव्यांगांसाठी टॅक्टाइल (Tactile) टाइल्स, वातानुकूलित वेटिंग लाउंज आणि डिजिटल यूपीआय (UPI) तिकीट प्रणाली उपलब्ध करून दिली जात आहे.
-
सुरक्षिततेला प्राधान्य: सुरक्षा तपासणी मोहिमेअंतर्गत सर्व फूट ओव्हर ब्रिजेसचे (FOB) स्ट्रक्चरल ऑडिट पूर्ण करण्यात आले असून २१ पादचारी पुलांची दुरुस्ती यशस्वीरीत्या पूर्ण झाली आहे.
-
सण-उत्सवांत प्रवाशांना दिलासा: कोकणवासीयांसाठी गणेशोत्सव व उन्हाळी सुट्ट्या अत्यंत महत्त्वाच्या असतात. एप्रिल ते सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत रेल्वेने २४५ उन्हाळी स्पेशल, ३७९ गणपती स्पेशल आणि ५ एफटीआर (FTR) विशेष गाड्या चालवून लाखो प्रवाशांना सुखकर प्रवासाचा अनुभव दिला.
-
लोटे कारखान्याचे सक्षमीकरण: लोटे येथील रोलिंग स्टॉक कारखान्याच्या (RSCF) देखभाल व दुरुस्तीसाठी २४९ कोटी रुपयांचे ५ वर्षांचे कंत्राट मंजूर झाले असून सप्टेंबर २०२६ पासून तेथे अत्याधुनिक एलएचबी (LHB) डब्यांची निर्मिती व ओव्हरहॉलिंग सुरू झाले आहे.
रत्नागिरीत कोल्ड स्टोरेज; कोकणातील बागायतदार आणि व्यापाऱ्यांना मोठा फायदा
कोकणातील शेतीमाल, विशेषतः हापूस आंबा आणि मत्स्यव्यवसायाला जागतिक बाजारपेठेशी जोडण्यासाठी कोकण रेल्वेने मालवाहतूक क्षेत्रात क्रांती घडवण्याचा निर्णय घेतला आहे:
-
कोल्ड स्टोरेज व कंटेनर सायडिंग: रत्नागिरी येथे कंटेनर सायडिंग आणि आधुनिक ‘कोल्ड स्टोरेज’ विकसित केले जात आहे.
-
स्थानकांवर कोल्ड-चेन नेटवर्क: आगामी काळात खेड, चिपळूण, सिंधुदुर्ग, कुडाळ, झारप, मुर्देश्वर आणि मणकी या स्थानकांवर कोल्ड-चेन सुविधा दिली जाईल.
-
गोदामे व सायलो सुविधा: वेर्णा, इंदापूर आणि रत्नागिरी येथे सायलो (Silo) साठवणूक यंत्रणा, तर खेड, चिपळूण, रत्नागिरी आणि झारप येथे अत्याधुनिक गोदामे (Warehouses) उभारण्यात येणार आहेत. यामुळे कोकणातील स्थानिक कृषी, बागायती आणि औद्योगिक मालाची वाहतूक जलद व ताजी राहण्यास मदत होईल.
कोकण रेल्वेने यंदा २.६ दशलक्ष टन मालवाहतुकीचे उद्दिष्ट ठेवले असून, विनातिकीट प्रवाशांविरुद्ध राबवलेल्या मोहिमेतून रेल्वेच्या तिजोरीत १५.०४ कोटी रुपयांचा दंड जमा झाला आहे. एकीकडे भक्कम नफा आणि दुसरीकडे प्रवाशांसाठी दर्जेदार सेवा यांमुळे कोकण रेल्वेच्या प्रगतीचा आलेख सतत उंचावत असल्याचे दिसून येत आहे.
