रत्नागिरी : ग्रामीण भागाची जीवनवाहिनी मानल्या जाणाऱ्या महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाची (एसटी) चाके सध्या आर्थिक संकटाच्या गर्तेत अडकली आहेत. जुलै महिन्यात एसटी महामंडळाला राज्यभरात कोट्यवधी रुपयांचा मोठा तोटा सहन करावा लागला असून, यामध्ये कोकणातील रत्नागिरी विभाग ९.३२ कोटी रुपयांच्या तोट्यासह संपूर्ण राज्यात तिसऱ्या क्रमांकावर फेकला गेला आहे. या यादीत नाशिक विभाग पहिल्या स्थानी असून कोल्हापूर, सातारा आणि सांगली विभागांनाही मोठा आर्थिक फटका बसला आहे.
तोट्याची प्रमुख कारणे काय?
रत्नागिरी विभागातील एसटी सेवा डबघाईला येण्यामागे अंतर्गत व बाह्य अशी अनेक तांत्रिक आणि प्रशासकीय कारणे समोर येत आहेत:
-
जुनाट व भंगारात निघालेल्या बसेस :
विभागातील अनेक बसेसचे आयुर्मान संपल्यामुळे त्या भंगारात काढण्यात आल्या आहेत. काही नवीन बसेस दाखल झाल्या असल्या तरी वाढत्या प्रवासी संख्येच्या तुलनेत त्या अत्यंत अपुऱ्या ठरत आहेत. अनेक मार्गांवर धावणाऱ्या बसेसची अवस्था अत्यंत दयनीय झाली आहे.
-
कर्मचाऱ्यांची मोठी रिक्त पदे :
रत्नागिरी विभागात चालक (Driver), वाहक (Conductor) तसेच कार्यशाळेतील यांत्रिक कर्मचाऱ्यांची पदे मोठ्या प्रमाणावर रिक्त आहेत. कर्मचाऱ्यांच्या या तुटवड्यामुळे दैनंदिन फेऱ्यांचे नियोजन कोलमडत आहे.
-
वेळापत्रकाचा बोजवारा आणि प्रवाशांची पाठ :
गाड्या वेळेवर न सुटणे, फेऱ्या अचानक रद्द होणे आणि बसस्थानकांवर तासनतास होणारी प्रतीक्षा यामुळे प्रवाशांचा एसटीवरील विश्वास कमी होत चालला आहे. परिणामी, प्रवासी आता वडाप, खाजगी मिनीबस आणि इतर खाजगी वाहनांकडे वळत आहेत.
तोट्यातून बाहेर पडण्यासाठी काय उपाय करता येतील?
रत्नागिरी विभागाला पुन्हा नफ्यात आणण्यासाठी आणि प्रवाशांचा विश्वास जिंकण्यासाठी खालील उपाययोजनांची तातडीने गरज व्यक्त केली जात आहे:
-
शहरी बससेवेचे विकेंद्रीकरण : शहरी बससेवा स्थानिक नगरपरिषदांकडे वर्ग करून महामंडळाने ग्रामीण भागातील प्रवासी सेवेवर पूर्ण लक्ष केंद्रित करावे.
-
नवीन व ई-बसेसचा ताफा : कोकणातील रस्त्यांसाठी योग्य अशा नवीन बसेस आणि पर्यावरणपूरक ई-बसेस तातडीने उपलब्ध करून द्याव्यात.
-
रिक्त पदांची भरती : चालक, वाहक आणि यांत्रिक कर्मचाऱ्यांची तात्काळ भरती करून मनुष्यबळाचा प्रश्न सोडवावा.
-
नियोजनबद्ध फेऱ्या व तक्रार निवारण : ज्या मार्गांवर जास्त गर्दी असते, तिथे अतिरिक्त बसेस सोडाव्यात तसेच प्रवाशांच्या तक्रारींचे वेळेत निवारण करून बसफेऱ्या वेळेवर चालवाव्यात.
