रत्नागिरी: महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा पराक्रमी इतिहास आणि त्यांची उदात्त धोरणे भावी पिढीपर्यंत योग्य व सविस्तर स्वरूपात पोहोचणे अत्यंत गरजेचे आहे. या पार्श्वभूमीवर, रत्नागिरीतील अभ्यासू सामाजिक कार्यकर्ते अमेय प्रदीप परुळेकर यांनी महाराष्ट्राचे शालेय शिक्षण राज्यमंत्री राज भोयर तसेच ‘बालभारती’ (पुणे) च्या अध्यक्ष व संचालकांना एक विशेष पत्र पाठवले आहे. शालेय अभ्यासक्रमात छत्रपती शिवाजी महाराजांचा सविस्तर इतिहास समाविष्ट करण्यात यावा, अशी आग्रही आणि महत्त्वाची मागणी त्यांनी या पत्राद्वारे केली आहे.
विद्यमान अभ्यासक्रमातील त्रुटी आणि अपूर्ण माहिती
अमेय परुळेकर यांनी आपल्या पत्रात सध्याच्या पाठ्यपुस्तकांमधील काही महत्त्वाच्या मर्यादांवर बोट ठेवले आहे:
-
मर्यादित माहिती: सध्या इयत्ता ४ थी च्या पाठ्यपुस्तकात शिवरायांचा इतिहास आहे, परंतु तो अतिशय तोकडा आणि प्राथमिक स्वरूपाचा आहे.
-
मावळ्यांच्या त्यागाकडे दुर्लक्ष: आग्रा सुटकेच्या वेळी स्वतःच्या जिवाची बाजी लावणारे शिवरायांचे विश्वासू सेवक मदारी मेहतर यांच्याबद्दल अभ्यासक्रमात केवळ २ ते ४ ओळीच मिळतात.
-
इतर वीरांचा सविस्तर उल्लेख नाही: अफझलखान वधाच्या वेळी महाराजांसाठी वाघनखे तयार करून देणारे रुस्तम-ए-जमाल असोत, किंवा स्वराज्याचे गुप्तचर प्रमुख बहिर्जी नाईक असोत, यांच्या पराक्रमाची सविस्तर माहिती पाठ्यपुस्तकांत दिसून येत नाही.
-
अष्टपैलू संघर्षाची उपेक्षा: शिवाजी महाराज केवळ आदिलशहा किंवा औरंगजेबाविरुद्धच लढले नाहीत, तर त्यांनी इंग्रज व पोर्तुगीजांच्या आक्रमक धोरणांनाही चोख प्रत्युत्तर दिले होते. तसेच त्यांच्या सैन्यात आणि प्रशासनात अनेक मुस्लिम मावळे व अधिकारी उच्च पदांवर होते. या सर्व समावेशक पैलूंचा उल्लेख अभ्यासक्रमात सविस्तरपणे यायला हवा.
शिवरायांचा ‘सर्वधर्मसमभाव’ आणि नैतिक संस्कार
“स्वराज्याचा शत्रू तो माझा शत्रू” हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्पष्ट धोरण होते. त्यांनी आपल्या आयुष्यात कधीही जातीभेद किंवा धर्मभेद केला नाही. माणसे ओळखणे, त्यांना पारखून स्वराज्याच्या कामात जोडणे आणि सर्वांना सोबत घेऊन स्वराज्य उभे करणे हे शिवरायांचे मुख्य वैशिष्ट्य होते. त्यांच्या राज्यात सर्व जाती-धर्माचे लोक गुण्यागोविंदाने राहत होते. हाच उदात्त आणि समतावादी संस्कार आजच्या विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचणे काळाची गरज असल्याचे परुळेकर यांनी स्पष्ट केले.
काय आहेत महत्त्वाच्या मागण्या व उपाययोजना?
१. इयत्ता ४ थी ते ८ वी सलग इतिहास: एकाच इयत्तेत वेळेच्या किंवा विद्यार्थ्यांच्या मानसिक क्षमतेच्या मर्यादेमुळे पूर्ण इतिहास शिकवणे शक्य नसेल, तर इयत्ता ४ थी ते ८ वी या सलग चार वर्षांच्या टप्प्यात (Phased manner) छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास सविस्तरपणे विभागून शिकवला जावा.
२. जनतेकडून सूचना आणि पत्रकार परिषद: अभ्यासक्रमात नेमके काय, कसे आणि कोणते बदल केले जाणार आहेत, याची सविस्तर माहिती ऑगस्ट २०२६ अखेर पत्रकार परिषद घेऊन जनतेसमोर मांडावी आणि या बदलांबाबत नागरिकांकडूनही मौल्यवान सूचना मागवून घ्याव्यात, अशी विनंती अमेय परुळेकर यांनी पत्राद्वारे केली आहे.
