लांजा (रत्नागिरी): छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेली आणि इतिहासातील अनेक घडामोडींची मूक साक्षीदार असलेली लांजा तालुक्यातील ऐतिहासिक ‘साटवली गढी’ तरुणाईच्या उत्साहाने पुन्हा उजळून निघाली आहे. लांजा येथील ‘शिवगंध प्रतिष्ठान’ आणि ‘श्रीराम कुसुमताई सदाशिव वंजारे महाविद्यालया’च्या राष्ट्रीय सेवा योजना (NSS) विभागाच्या संयुक्त विद्यमाने या ठिकाणी नुकतीच एक विशेष स्वच्छता मोहीम राबवण्यात आली. या स्तुत्य उपक्रमामुळे अनेक वर्षांपासून दुर्लक्षित अवस्थेत झाडीझुडपांमध्ये हरवलेल्या या शिवकालीन गढीने अक्षरशः मोकळा श्वास घेतला आहे.
व्यापाराचे केंद्र आणि जलमार्गाचे रक्षण करणारी साटवली गढी
इतिहासाची पाने चाळली तर साटवली गाव आणि येथील गढीचे महत्त्व लक्षात येते. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात जलमार्गाने होणाऱ्या मालवाहतुकीसाठी साटवली येथील बंदर आणि ही गढी अत्यंत मोक्याचे केंद्र मानले जात होते. त्याकाळी लांजा तालुक्यातील हे एक गजबजलेले प्रमुख व्यापारी केंद्र होते. जलमार्गाचे रक्षण आणि टेहळणीसाठी या गढीची रचना करण्यात आली होती. मात्र, काळाच्या ओघात आणि संबंधित पुरातत्व विभागाच्या अनास्थेमुळे ही ऐतिहासिक वास्तू नामशेष होण्याच्या मार्गावर पोहोचली होती. गढीच्या परिसरात वेली, काटेरी झुडपे आणि कचरा साचल्याने तिचा मूळ डौल झाकोळला गेला होता.
श्रमदानातून ऐतिहासिक वारशाचा जागर
आपल्या तालुक्यातील हा देदीप्यमान वारसा काळाच्या पडद्याआड जाऊ नये आणि आजच्या तरुण पिढीला या पराक्रमी इतिहासाची प्रत्यक्ष ओळख व्हावी, या उदात्त हेतूने या स्वच्छता मोहिमेचे आयोजन करण्यात आले होते.
मोहिमेदरम्यान महाविद्यालयाच्या एन.एस.एस. विभागाचे प्रा. राहुल मराठे यांनी प्रत्यक्ष उपस्थित राहून विद्यार्थ्यांसोबत हातात झाडू, कोयता घेऊन श्रमदान केले. त्यांच्या समवेत स्वयंसेवकांनी गढीचा परिसर, तटबंदी आणि पायऱ्यांवरील काटेरी झाडे-झुडपे हटवून परिसर स्वच्छ केला. या मोहिमेला ॲड. ओमकार गांगण यांचेही मोलाचे मार्गदर्शन व सहकार्य लाभले.
सर्व स्तरांतून कौतुकाचा वर्षाव
केवळ इतिहासाचा अभिमान न बाळगता तो कृतीतून जपण्याचा आदर्श या तरुणांनी घालून दिला आहे. शिवगंध प्रतिष्ठान आणि महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांनी राबवलेली ही ‘शिवकालीन साटवली गढी स्वच्छता मोहीम’ अत्यंत शिस्तबद्ध आणि उत्साही वातावरणात पार पडली. तरुणाईच्या या ऐतिहासिक जाणीवेचे आणि सामाजिक बांधिलकीचे सध्या संपूर्ण लांजा तालुक्यासह रत्नागिरी जिल्ह्यात सर्व स्तरांतून भरभरून कौतुक केले जात आहे.
