देवरुख (संगमेश्वर): कोकणात सध्या खरीप हंगामाची लगबग सुरू आहे, पावसाच्या सरी बरसत आहेत आणि शेतकरी भात लावणीच्या कामात व्यस्त आहेत. पण याच गदारोळात संगमेश्वर तालुक्यातील ग्रामीण राजकारणाचा पारा अचानक चांगलाच वाढला आहे. तालुक्याचा कणा समजल्या जाणाऱ्या तब्बल ८८ ग्रामपंचायतींच्या सार्वत्रिक निवडणुकांचे बिगुल वाजले आहे. या संपूर्ण प्रक्रियेतील सर्वात महत्त्वाचा टप्पा, म्हणजेच सदस्यपदांची ‘आरक्षण सोडत’ (Reservation Lottery) उद्या, १२ जून रोजी जाहीर केली जाणार आहे. यामुळे गावागावांतील पारावर, चावड्यांवर आणि चहाच्या टपऱ्यांवर आता फक्त आणि फक्त राजकीय गणितांचीच चर्चा रंगू लागली आहे.
सर्व ८८ ग्रामपंचायतींमध्ये एकाच वेळी सोडत! राज्य निवडणूक आयोगाच्या कडक निर्देशानुसार, ही आरक्षण प्रक्रिया अतिशय पारदर्शक पद्धतीने पार पाडली जाणार आहे. संगमेश्वर तालुक्यातील सर्व ८८ ग्रामपंचायत कार्यालयांमध्ये एकाच वेळी आणि स्थानिक ग्रामस्थांच्या उपस्थितीत ही सोडत काढली जाईल. या सोडतीमध्ये प्रभागनिहाय जागांचे आरक्षण खालील प्रवर्गांसाठी निश्चित केले जाणार आहे:
-
अनुसूचित जाती (SC)
-
अनुसूचित जमाती (ST)
-
नागरिक मागास प्रवर्ग (OBC)
-
महिला आरक्षण: विशेष म्हणजे, सर्व प्रवर्गांमध्ये ५०% जागा या महिलांसाठी आरक्षित केल्या जातील, ज्यामुळे महिलांचा राजकारणातील सहभाग पुन्हा एकदा निर्णायक ठरणार आहे.
यापूर्वीच या सर्व ग्रामपंचायतींच्या सरपंचपदांचे आरक्षण जाहीर झाले असल्यामुळे, आता प्रत्येकाचे लक्ष आपल्या प्रभागातील सदस्यपदाकडे लागले आहे.
पावसाळ्यानंतर प्रत्यक्ष रणधुमाळी उडणार? निवडणूक आयोगाने अद्याप मतदानाच्या अधिकृत तारखांची घोषणा केलेली नाही. सध्या कोकणात कोसळणारा मुसळधार पाऊस आणि शेतकऱ्यांची शेतातील कामे लक्षात घेता, प्रत्यक्ष मतदान पावसाळ्यानंतर म्हणजेच सप्टेंबर किंवा ऑक्टोबर महिन्यात होण्याची दाट शक्यता राजकीय जाणकारांनी वर्तवली आहे. मात्र, जरी निवडणुका पुढे असल्या, तरी उद्याच्या आरक्षण सोडतीमुळे राजकीय पक्षांनी आणि इच्छुक उमेदवारांनी आतापासूनच पडद्यामागून मोर्चेबांधणी करायला सुरुवात केली आहे.
दिग्गजांची धडधड वाढली, तर तरुण रक्ताला मोठी संधी! उद्या होणारी ही चिठ्ठी पद्धतीची सोडत अनेक प्रस्थापित नेत्यांची राजकीय कारकीर्द ठरवणारी असणार आहे. आपला हक्काचा प्रभाग जर महिला किंवा इतर कोणत्याही प्रवर्गासाठी आरक्षित झाला, तर अनेक दिग्गज नेत्यांना यंदा निवडणुकीतून पत्ता कट होण्याची भीती सतावत आहे. यामुळेच अनेकांची धाकधुक वाढली आहे. दुसऱ्या बाजूला, या बदलत्या समीकरणांमुळे गावागावांतील नव्या दमाच्या तरुणांमध्ये आणि नवीन चेहऱ्यांमध्ये प्रचंड उत्साह पाहायला मिळत आहे. आपल्या गावाला विकासाच्या वाटेवर नेण्यासाठी अनेक तरुण कार्यकर्ते आतापासूनच कंबर कसून मैदानात उतरण्याच्या तयारीत आहेत.
उद्या दुपारपर्यंत तालुक्याचे संपूर्ण राजकीय चित्र स्पष्ट होणार असून, कुणाला लॉटरी लागणार आणि कुणाचा पत्ता कट होणार, याकडे संपूर्ण संगमेश्वर तालुक्याचे लक्ष लागले आहे.
