खेड: देशाची आर्थिक राजधानी असणारे मुंबई शहर आणि जगभरातील पर्यटकांचे हक्काचे ठिकाण असलेला गोवा, या दोन मोठ्या केंद्रांना जोडणारा ‘मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्ग’ (NH-66) गेल्या तब्बल १८ वर्षांपासून केवळ आश्वासनांच्या गर्तेत अडकला आहे. सन २००८ मध्ये अत्यंत दिमाखात आणि मोठ्या गाजावाजात या महामार्गाच्या चौपदरीकरणाच्या (Four-laning) कामाची घोषणा झाली होती. पण आज दोन दशके उलटत आली, तरी कोकणवासीयांच्या नशिबी असलेला खडतर प्रवास संपलेला नाही. आजही या मार्गावरून प्रवास करताना वाहनचालकांना जीवघेणे खड्डे, तासनतास होणारी वाहतूक कोंडी, धोकादायक वळणे आणि अर्धवट अवस्थेतील पुलांचा सामना करावा लागत आहे.
रत्नागिरी जिल्ह्यातील खेड परिसरासह संपूर्ण कोकण पट्ट्यात या महामार्गाचे काम कमालीच्या संथ गतीने सुरू आहे. आता अवघ्या काही दिवसांवर पावसाळा येऊन ठेपला आहे, अशा परिस्थितीत या महामार्गावरून प्रवास करणाऱ्या लाखो प्रवाशांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा अत्यंत गंभीर बनला आहे.
डेडलाईन्स हुकल्या, प्रकल्पाचा खर्च ३० टक्क्यांनी वाढला!
मुंबई-गोवा महामार्गाचे चौपदरीकरण हा कोकणच्या दृष्टीने आर्थिक आणि सामाजिक प्रगतीचा एक सर्वात महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प मानला जातो. मात्र, गेल्या १८ वर्षांत महाराष्ट्राने अनेक सरकारे बदललेली पाहिली, अनेक केंद्रीय मंत्री आले आणि गेले, प्रशासनाने कागदावर अनेक ‘डेडलाईन्स’ (काम पूर्ण करण्याच्या अंतिम मुदती) जाहीर केल्या; पण प्रत्यक्ष जमिनीवर काम कधीच पूर्ण होऊ शकले नाही.
काही महिन्यांपूर्वी केंद्रीय रस्ते वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी रखडलेल्या कंत्राटदारांना खडसावले होते आणि यापुढे कोणतीही मुदतवाढ मिळणार नसल्याचे स्पष्ट केले होते. त्यानुसार, आरवली-कांटे आणि कांटे-वाकेड या अतिशय महत्त्वाच्या टप्प्यांचे काम मार्च २०२६ पर्यंत पूर्ण करण्याचे कडक आदेश देण्यात आले होते. परंतु, प्रशासनाचे हे आदेशही हवेतच विरले. या प्रचंड दिरंगाईमुळे आणि प्रशासकीय अनास्थेमुळे प्रकल्पाचा मूळ खर्च आता तब्बल ३० टक्क्यांनी वाढला असून, याचा थेट फटका जनतेच्या करातून जमा होणाऱ्या पैशाला बसत आहे.
उड्डाणपूल अर्धवट, महामार्गावर तासनतास वाहतूक कोंडी
सध्या या महामार्गाची स्थिती पाहिल्यास अनेक ठिकाणी सेवा रस्ते (Service Roads) पूर्ण झालेले नाहीत, तर मुख्य उड्डाणपुलांचे काम अर्धवट अवस्थेत लटकलेले आहे. या अर्धवट कामांमुळे वाहनचालकांना दररोज आपला जीव मुठीत धरून प्रवास करावा लागतो. गेल्या काही दिवसांत तर या मार्गावर वाहतुकीचा इतका बट्ट्याबोळ उडाला आहे की, प्रवाशांना एकाच ठिकाणी तब्बल २-२ तास कोंडीत अडकून पडावे लागत आहे. त्यातच उन्हाळा संपत आल्याने आणि पावसाची चिन्हं दिसू लागल्याने महामार्गावर उडणारी धूळ, चिखल आणि खड्ड्यांमुळे स्थानिक नागरिक आणि प्रवाशांमध्ये तीव्र संतापाची लाट पसरली आहे.
पावसाळ्यात ‘दरडींचे’ सावट; घाटांमधील प्रवास बनतोय धोकादायक
दरवर्षी पावसाळ्यात या अपूर्ण महामार्गाची अवस्था अत्यंत चिंताजनक आणि भीतीदायक बनते. यावर्षीही तीच भीती कायम आहे:
-
डोंगरांचे उत्खनन आणि धोका: महामार्गाच्या कामासाठी अनेक ठिकाणी डोंगर आणि टेकड्या अनियोजित पद्धतीने कापण्यात आल्या आहेत. यामुळे पावसाळ्यात या भागात मोठ्या प्रमाणावर दरडी कोसळण्याचा (Landslides) धोका निर्माण झाला असून, प्रशासनाने आधीच सतर्कतेचा इशारा दिला आहे.
-
घाटांमध्ये भीतीचे वातावरण: विशेषतः रायगड जिल्ह्यातील घाट रस्ते आणि वळणांवर भूस्खलनाचा धोका अधिक वाढल्याचे समोर येत आहे.
-
वाहतुकीचा अतिताण: कोकणात उन्हाळ्याच्या सुट्या, पर्यटन आणि त्यानंतर येणारा गणेशोत्सव या काळात वाहनांची संख्या प्रचंड वाढते. अपुऱ्या सोयींमुळे आणि अर्धवट रस्त्यांमुळे गेल्या महिनाभरात या महामार्गावर आणि त्याला जोडणाऱ्या घाटमार्गांवर अनेक भीषण अपघात झाले असून, अनेकांना आपले प्राण गमवावे लागले आहेत.
“अजून किती वाट पाहायची?” कोकणवासीयांचा संतप्त सवाल
या महामार्गाच्या नावाखाली आतापर्यंत जनतेचे कोट्यवधी रुपये खर्च झाले आहेत. मात्र, त्याबदल्यात प्रवाशांना मिळाले आहेत फक्त खराब रस्ते आणि जीवघेणा प्रवास. “जो चारपदरी रस्ता बनवला जात आहे, तो भविष्यात प्रवासासाठी खरोखर सुरक्षित असेल का?” असा मूलभूत प्रश्न आता उपस्थित केला जात आहे. कोकणातील स्थानिक नागरिक, व्यापारी आणि नियमित प्रवास करणारे वाहनचालक आता सरकारला एकच सवाल विचारत आहेत – मुंबई-गोवा महामार्गाचा हा रखडलेला वनवास अखेर कधी संपणार आणि कोकणचा प्रवास सुकर कधी होणार?
