रत्नागिरी: कोकण किनारपट्टीसह संपूर्ण महाराष्ट्रातील समुद्रात आजपासून एक वेगळेच शांततामय चित्र पाहायला मिळणार आहे. कारण, दरवर्षीप्रमाणे यंदाही पावसाळ्याचे दोन महिने समुद्रातील यांत्रिक मासेमारीवर पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली आहे. ‘महाराष्ट्र सागरी मासेमारी नियमन अधिनियम १९८१’ नुसार, आज म्हणजेच १ जून ते ३१ जुलै २०२६ या दोन महिन्यांच्या कालावधीत राज्यातील सागरी जलधी क्षेत्रात (१२ सागरी मैलाच्या आत) यंत्रचलित आणि यांत्रिक नौकांना मासेमारी करण्यास सरकारने पूर्ण बंदी घातली आहे.
पावसाळा हा माशांच्या प्रजननाचा (अंडी घालण्याचा) काळ असतो. या काळात माशांची संख्या वाढण्यास मदत होते. जर याच काळात मोठ्या जहाजांनी किंवा यांत्रिक बोटींनी मासेमारी केली, तर माशांच्या प्रजननावर मोठा परिणाम होतो आणि भविष्यात मासळीचा दुष्काळ पडू शकतो. निसर्गाचे हेच चक्र टिकवून ठेवण्यासाठी दरवर्षी सरकारने हा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे.
पारंपरिक मच्छीमारांना दिलासा या नियमातून पारंपरिक पद्धतीने, म्हणजेच कोणत्याही यंत्राचा वापर न करता छोट्या होड्यांनी मासेमारी करणाऱ्या बिगर-यंत्रचलित नौकांना सवलत देण्यात आली आहे. त्यामुळे स्थानिक पारंपरिक मच्छीमार किनारपट्टीच्या भागात आपली उपजीविका करू शकतील. मात्र, समुद्रात गेलेल्या सर्व यांत्रिक बोटींना १ जूनपूर्वीच सुरक्षितपणे बंदरात परतण्याचे आदेश देण्यात आले होते. आता ३१ जुलैपर्यंत कोणत्याही यांत्रिक नौकेला समुद्रात जाता येणार नाही.
नियम मोडल्यास कडक कारवाई आणि जप्ती! शासनाने या बंदी काळात कडक पावले उचलली आहेत. जर एखाद्या नौकेने १२ सागरी मैलाच्या आत बेकायदेशीरपणे मासेमारी करण्याचा प्रयत्न केला, तर ‘महाराष्ट्र सागरी मासेमारी नियमन अधिनियम २०२१’ च्या कलम १४ आणि १७ नुसार थेट कारवाई केली जाईल. यामध्ये ती बोट, बोटीवरील सर्व उपसाधने, मासेमारीचे जाळे आणि पकडलेली मासळी जागच्या जागी जप्त केली जाईल. तसेच संबंधित दोषींवर कायद्यानुसार अत्यंत कठोर आर्थिक दंडही ठोठावला जाईल.
अपघात झाल्यास सरकारकडून मदत नाही मच्छीमारांच्या सुरक्षेचा विचार करून सरकारने एक मोठा इशारा दिला आहे. पावसाळ्यात समुद्र प्रचंड खवळलेला असतो. अशा धोकादायक वातावरणात जर शासनाचे आदेश डावलून कोणी समुद्रात गेले आणि तिथे काही दुर्घटना किंवा अपघात घडला, तर अशा नौकेला किंवा मच्छीमारांना सरकारकडून कोणत्याही प्रकारची आर्थिक किंवा अन्य नुकसान भरपाई दिली जाणार नाही. त्यामुळे पुढील दोन महिने समुद्राचा आदर करत नियमांचे पालन करणेच सर्वांच्या हिताचे ठरणार आहे.
