रत्नागिरी: रत्नागिरी जिल्ह्यातील ग्रामीण भागातील शाळा आणि तेथील शेकडो विद्यार्थ्यांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक आणि मोठी बातमी समोर आली आहे. जिल्ह्यातील तब्बल ९९ माध्यमिक शाळा विद्यार्थी संख्या (पटसंख्या) आणि शिक्षकांच्या अभावामुळे बंद पडण्याच्या किंवा ‘शून्य शिक्षकी’ (एकही शिक्षक नसलेल्या) होण्याच्या उंबरठ्यावर उभ्या होत्या. मात्र, जिल्ह्याचे पालकमंत्री उदय सामंत यांनी वेळेत घेतलेल्या पुढाकारामुळे आणि विशेष हस्तक्षेपामुळे यापैकी ६१ माध्यमिक शाळांना नवजीवन मिळाले आहे. प्रशासनाच्या योग्य नियोजनामुळे या शाळा आता नेहमीप्रमाणे पूर्ण क्षमतेने सुरू राहणार आहेत.
नेमकी समस्या काय होती?
शासकीय नियमांनुसार, शिक्षकांच्या समायोजन (Adjustment) प्रक्रियेत जर रत्नागिरी जिल्ह्यातील १०५ अतिरिक्त शिक्षकांची थेट इतरत्र बदली केली असती, तर जिल्ह्यातील तब्बल ९९ शाळांमध्ये एकही शिक्षक शिल्लक राहिला नसता. कोकणातील भौगोलिक परिस्थिती अतिशय दुर्गम आणि डोंगराळ आहे. अशा भागात जर एकाच वेळी एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर शाळा ‘शून्य शिक्षकी’ झाल्या असत्या, तर ग्रामीण भागातील गरिबांच्या मुलांनी शिकायचे कुठे, असा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला असता.
ही गंभीर परिस्थिती ओळखून पालकमंत्री उदय सामंत यांनी तात्काळ पावले उचलली. त्यांनी मंत्रालयात एक विशेष बैठक बोलावून ही शिक्षक समायोजन प्रक्रिया तूर्तास स्थगित करण्याचे आदेश दिले. कोकणातील दुर्गम भागाचा विचार करता शाळा टिकवण्यासाठी कडक नियम लावले जाऊ नयेत, अशी आग्रही भूमिका त्यांनी मांडली.
२० पटसंख्येच्या अटीमुळे मिळाला दिलासा
मंत्रालयातील बैठकीनंतर एक सुवर्णमध्य काढण्यात आला. शाळा सुरू ठेवण्यासाठी किमान २० विद्यार्थ्यांची (पटसंख्या) अट निश्चित करण्यात आली. या नव्या आणि शिथिल केलेल्या नियमानुसार अतिरिक्त शिक्षकांचे पुन्हा एकदा योग्य पद्धतीने ‘पुनर्समायोजन’ करण्यात आले. याचा थेट फायदा जिल्ह्यातील ६१ शाळांना झाला आणि त्यांचे अस्तित्व वाचले. आता येथील स्थानिक विद्यार्थ्यांना माध्यमिक शिक्षणासाठी स्वतःचे गाव सोडून दूर जावे लागणार नाही.
३५ शाळा दुर्दैवाने ‘शून्य शिक्षकी’; पण विद्यार्थ्यांचे नुकसान नाही
नियम शिथिल करूनही जिल्ह्यातील ३५ शाळा अशा होत्या, जिथे विद्यार्थ्यांची संख्या अतिशय नगण्य होती. त्यामुळे या ३५ शाळा अखेर ‘शून्य शिक्षकी’ झाल्या आहेत. मात्र, येथील एकाही विद्यार्थ्याचे शैक्षणिक नुकसान होणार नाही, याची काळजी प्रशासनाने घेतली आहे. या शाळांमधील सर्व विद्यार्थ्यांचे त्यांच्या घराजवळील शेजारच्या दुसऱ्या शाळांमध्ये सुरक्षितपणे वर्ग (समायोजन) करण्यात आले आहे.
कोणत्या तालुक्यात किती शाळा ‘शून्य शिक्षकी’ झाल्या?
कमी पटसंख्येमुळे जिल्ह्यातील ज्या ३५ शाळांमध्ये शिक्षक उपलब्ध होऊ शकले नाहीत, त्यांची तालुकावार अधिकृत आकडेवारी पुढीलप्रमाणे आहे:
-
चिपळूण: ०८ शाळा
-
संगमेश्वर: ०८ शाळा
-
राजापूर: ०५ शाळा
-
खेड: ०३ शाळा
-
रत्नागिरी: ०३ शाळा
-
दापोली: ०२ शाळा
-
मंडणगड: ०२ शाळा
-
गुहागर: ०२ शाळा
पालकमंत्र्यांच्या या सकारात्मक आणि संवेदनशील निर्णयामुळे ६१ शाळांमधील शेकडो विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक भवितव्य सुरक्षित झाले असून, संपूर्ण रत्नागिरी जिल्ह्यातून आणि विशेषतः शिक्षण क्षेत्रातून या निर्णयाचे जोरदार स्वागत केले जात आहे.
