कोकण किनारपट्टीवर यंदा पावसाने दमदार हजेरी लावल्यामुळे एका मोठ्या चिंतेतून सर्वांनाच दिलासा मिळाला आहे. गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या संततधार पावसामुळे कोकण विभागातील लघु, मध्यम आणि मोठ्या धरणांमधील पाणीसाठ्यात प्रचंड वाढ झाली आहे. उन्हाळ्यात निर्माण झालेली पाण्याची टंचाई आता पूर्णपणे मिटली असून, अनेक धरणांतून पाण्याचा नियंत्रित विसर्गही सुरू करण्यात आला आहे. नवी मुंबई कोकण विभाग उपसंचालकांकडून मिळालेल्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, ठाणे, पालघर, रायगडसह संपूर्ण रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील धरणांची स्थिती सध्या अतिशय समाधानकारक आहे. यामुळे आगामी काळात शेतीसाठी आणि पिण्यासाठी पाण्याचा तुटवडा भासणार नाही, हे आता स्पष्ट झाले आहे.
रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग: दक्षिण कोकणात पाण्याचा पाऊस!
रत्नागिरी जिल्ह्यातील धरणांमध्ये पाण्याची आवक वेगाने वाढते आहे. संगमेश्वर येथील प्रसिद्ध गडनदी धरणात सध्या ६६.३८७ दशलक्ष घनमीटर इतका उपयुक्त पाणीसाठा जमा झाला असून, सुरक्षेचा उपाय म्हणून धरणातून ४१.४५८ क्युसेक वेगाने पाण्याचा विसर्ग केला जात आहे. पांढरे शुभ्र पाणी धरणातून वाहताना पाहणे हा परिसरातील नागरिकांसाठी एक सुखद अनुभव ठरत आहे. याचसोबत जिल्ह्यातील अर्जुना मध्यम प्रकल्पात ५४.०० दशलक्ष घनमीटर आणि नातूवाडी धरणात १८.३७७ दशलक्ष घनमीटर पाणी साठले आहे. नातूवाडी धरणातूनही ५.४७१ क्युसेक वेगाने पाणी सोडण्यात येत आहे.
दुसरीकडे, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातही वरुणराजाने मोठी कृपा केली आहे. जिल्ह्यातील सर्वात मोठा प्रकल्प असलेल्या तिलारी धरणात तब्बल ४४७.३६९ दशलक्ष घनमीटर एवढा विस्तीर्ण जलसाठा तयार झाला आहे. अरुणा धरणात ९२.०२५ दशलक्ष घनमीटर साठा असून ६.५२ क्युमेक्सने विसर्ग सुरू आहे. तसेच कोर्ले-सातंडी मध्यम प्रकल्पात २५.४७४ दशलक्ष घनमीटर पाणी साठल्यामुळे तिथून २२.२८ क्युसेक पाण्याचा विसर्ग सुरू करण्यात आला आहे, तर देवघर धरणात १८.०२ दशलक्ष घनमीटर साठा उपलब्ध आहे.
ठाणे आणि रायगड: मुंबई-ठाण्याची तहान भागवणारी धरणे भरली, २० प्रकल्प पूर्ण ‘ओव्हरफ्लो’
उत्तर कोकणातही परिस्थिती अशीच आनंददायी आहे. ठाणे आणि मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या मुख्य धरणांमध्ये पाण्याची पातळी झपाट्याने वाढली आहे:
-
भातसा धरण: या भागात सर्वाधिक पाणीपुरवठा करणाऱ्या भातसा धरणात तब्बल ५३६.८८३ दशलक्ष घनमीटर एवढा प्रचंड जलसंचय झाला आहे.
-
बारवी धरण: येथे १६५.७१ दशलक्ष घनमीटर साठा उपलब्ध आहे.
-
तानसा धरण: ११३.६०८ दशलक्ष घनमीटर पाणी साठले आहे.
-
मोडकसागर धरण: १०७.३५१ दशलक्ष घनमीटर पाणीसाठ्याची नोंद झाली आहे.
रायगड जिल्ह्याबद्दल बोलायचे झाले तर, येथील हेटवणे प्रकल्प सध्या ७८.९८ टक्के भरला असून त्याची एकूण क्षमता ९.१२ टीएमसी इतकी आहे. सर्वात महत्त्वाची आणि आनंदाची गोष्ट म्हणजे, रायगड जिल्ह्यातील एकूण २८ लघु प्रकल्पांपैकी २० प्रकल्प पूर्ण क्षमतेने (१००%) भरून ओसंडून वाहत आहेत.
एकंदरीत, कोकणातील या दमदार पावसामुळे आणि धरणांमधील समाधानकारक पाणीसाठ्यामुळे शेतकरी बांधवांमध्ये (बळीराजा) आनंदाचे वातावरण आहे. धरणांची वाढती पातळी पाहता प्रशासनाने नदीकाठच्या गावांना सतर्कतेचा इशारा दिला असला, तरी या पाण्यामुळे आगामी वर्षभराची पाण्याची चिंता पूर्णपणे मिटली आहे.
