कोकण आणि गणेशोत्सव हे एक अतूट आणि जिव्हाळ्याचे समीकरण आहे. गणेशोत्सव अवघ्या दोन दिवसांवर येऊन ठेपल्याने सध्या संपूर्ण रत्नागिरी जिल्ह्यासह कोकणात उत्साहाचे आणि भक्तीचे वारे वाहू लागले आहेत. ढोल-ताशांचा निनाद आणि ‘गणपती बाप्पा मोरया’च्या जयघोषात आता बाप्पांचे आपापल्या घरी आगमन होऊ लागले आहे.
मूर्तीशाळांमध्ये लगबग आणि निसर्गाचीही साथ! गेले अनेक महिने मूर्तिकार बाप्पांच्या मूर्ती घडवण्यात मग्न होते. मातीला आकार देण्यापासून ते मूर्तींच्या डोळ्यांत प्राण ओतण्यापर्यंतची त्यांची साधना आता पूर्ण झाली आहे. विशेष म्हणजे, यंदा पावसाने थोडी उघडीप दिल्याने मूर्तिकारांना खूप मोठा दिलासा मिळाला. मध्येच ऊन चांगले पडल्याने मातीच्या मूर्ती व्यवस्थित वाळल्या आणि रंगांचे नाजूक कामही अत्यंत रेखीवपणे व वेळेत पूर्ण झाले. आता या आकर्षक आणि सुंदर मूर्ती कारखान्यांमधून व मूर्तीशाळांमधून भाविकांच्या घरोघरी रवाना होण्यास सुरुवात झाली आहे. सार्वजनिक मंडळांच्या भव्य मूर्ती याआधीच मंडपात विराजमान झाल्या असून, आता घरगुती गणपती पारंपरिक वाद्यांच्या गजरात वाजत-गाजत घरी आणले जात आहेत.
हरितालिका आणि चतुर्थीचा दुग्धशर्करा योग यंदाच्या गणेशोत्सवाचे आणखी एक विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे सोमवारी हरितालिका आणि गणेश चतुर्थी हे दोन्ही सण एकाच दिवशी आले आहेत. हा दुग्धशर्करा योग साधत घराघरातील महिला वर्गाची जय्यत तयारी आणि गोड धावपळ सुरू आहे. मोदकांची तयारी, मखराची सजावट आणि पूजेच्या साहित्याची जुळवाजुळव यामुळे घराघरात एक वेगळीच चैतन्याची लहर पाहायला मिळत आहे.
चाकरमान्यांची गावी मांदियाळी गणेशोत्सव म्हटला की मुंबई-पुण्यातील चाकरमानी कोकणाकडे धाव घेतातच. एसटी महामंडळाच्या जादा गाड्या आणि कोकण रेल्वेच्या विशेष गाड्यांमधून लाखो चाकरमानी आपापल्या मूळ गावी दाखल झाले आहेत. लालपरीने प्रवास करत आणि गर्दीतून वाट काढत गावी पोहोचलेल्या या चाकरमान्यांमुळे कोकणातील ग्रामीण भागाला आता खऱ्या अर्थाने उत्सवाचे स्वरूप आले आहे. गावाकडची घरे पुन्हा माणसांनी आणि हास्याने गजबजून गेली आहेत.
थोडक्यात सांगायचे तर, निसर्गाची साथ, चाकरमान्यांची उपस्थिती आणि भक्तीमय वातावरण यामुळे यंदाचा रत्नागिरीतील गणेशोत्सव अतिशय संस्मरणीय ठरणार आहे. सर्वांना आता फक्त वेध लागले आहेत ते लाडक्या बाप्पाच्या स्थापनेचे!
