राजापूर (रत्नागिरी): धार्मिक, ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या कोकणात अत्यंत पवित्र मानल्या जाणाऱ्या राजापूरच्या ‘गंगामाई’चे सुमारे साडेसात महिन्यांच्या विश्रांतीनंतर पुन्हा एकदा आगमन झाले आहे. गुरुपौर्णिमेच्या पावन पर्वानंतर मूळ गोमुखातून सुरू झालेला पाण्याचा प्रवाह आता मुसळधार पावसामुळे अधिक वेगवान झाला असून, गंगा परिसरातील सर्व १४ कुंडे पाण्याने तुडुंब भरली आहेत. या निसर्गचमत्कारामुळे संपूर्ण राजापूर परिसरात अत्यंत प्रसन्न आणि भक्तिमय वातावरण निर्माण झाले आहे.
८ जुलैला झाले होते आगमन; पावसाने वाढवला पाण्याचा वेग
स्थानिक ग्रामस्थ आणि देवस्थान सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, यंदा ८ जुलै रोजी राजापूर गंगामाईचे आगमन झाले होते. सुरुवातीला मूळ गोमुखातून पाण्याचा प्रवाह अत्यंत मंद गतीने वाहत होता. मात्र, गेल्या काही दिवसांपासून संपूर्ण रत्नागिरी जिल्ह्यात सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे या प्रवाहात कमालीची वाढ झाली आहे.
सध्या गोमुखातून पाण्याचा प्रवाह अत्यंत वेगाने वाहत असून, परिसरातील कुंडांमध्ये स्वच्छ आणि तुषारयुक्त पाणी साचले आहे. हे विलोभनीय दृश्य डोळ्यांत साठवण्यासाठी राजापूर परिसरासह दूरवरून येणारे भाविक व पर्यटकांची मोठी गर्दी दिसून येत आहे.
दोन दशकांत बदलले गंगामाईच्या आगमनाचे चक्र
राजापूरची गंगा हा संपूर्ण कोकणातील एक अद्वितीय आणि अद्भुत निसर्गचमत्कार मानला जातो. या स्थळाचे पौराणिक आणि ऐतिहासिक महत्त्व अफाट आहे.
-
पारंपरिक कालचक्र: ऐतिहासिक नोंदीनुसार, पूर्वी गंगामाईचे आगमन एका ठराविक कालावधीनंतरच होत असे. साधारणपणे ३ वर्षांतून एकदा, डिसेंबर किंवा जून महिन्याच्या सुमारास गंगा प्रकट होत असे आणि पुढील २ ते ८ आठवडे प्रवाहित राहून गुप्त होत असे.
-
बदलते स्वरूप: मात्र, गेल्या दोन दशकांपासून निसर्गाच्या या चक्रात आणि गंगेच्या आगमनाच्या कालावधीत लक्षणीय बदल झाल्याचे अभ्यासक सांगतात. आता गंगेचे प्रकट होणे आणि गुप्त होणे यात पूर्वीसारखा ३ वर्षांचा निश्चित काळ राहिलेला नाही.
साडेसात महिन्यांच्या खंडानंतर पुन्हा गंगामाई प्रवाहित झाल्याने राजापुरात भक्तीचा मोठा उत्साह पाहायला मिळत असून पवित्र कुंडांवर स्नानासाठी आणि दर्शनासाठी भाविकांची आवक सतत वाढत आहे.
